Zeeuwen gaven de emigratie in Amerika vorm

Dit artikel heeft eerder in de PZC gestaan, maar staat aan de bron van vele verhalen die ik wil schrijven: 

 steketee

Warenhuis Steketee in Grand Rapids, Michigan. Historicus Hans Krabbendam: „Tot vijf jaar geleden bestond het warenhuis nog.” foto Hope College Collection/Joint Archives of Holland

 

door Lilian Dominicus. PZC, maandag 07 april 2008 | 03:59

KLOETINGE – Amerika, emigratieland van oudsher. Tegenwoordig doen mensen van over de hele wereld jaarlijks mee aan de Green Card Lottery om een werk- en verblijfsvergunning in het land van de onbegrensde mogelijkheden te bemachtigen. Grootste motivatie: een beter bestaan opbouwen.

In de negentiende eeuw was het niet anders. Uit heel Europa waagden de mensen de oversteek om er een nieuw leven te beginnen. De Ieren, zo arm als de ratten, trokken er naartoe uit pure nood. Ook Nederlanders trokken weg, onder wie een groot aantal Zeeuwen. “In de periode tussen 1880 en 1900 vertrokken 32.000 Zeeuwen naar Amerika. Dat was een enorme uitschieter, zeker als je je realiseert dat de bevolking van Zeeland maar tussen de 100.000 à 150.000 zielen telde”, zegt historicus Hans Krabbendam, verbonden aan het Roosevelt Study Center in Middelburg. Afgelopen vrijdagavond gaf hij een lezing in het Kloetingse verenigingsgebouw Amicitia.

Krabbendam bestudeerde de emigratiegolf van vele duizenden Zeeuwen naar de Verenigde Staten. In 2006 verscheen van zijn hand het boek Vrijheid in het Verschiet. Nederlandse emigratie naar Amerika (1840-1940).

Volgens de historicus voerden de Zeeuwen in de negentiende eeuw de rangorde aan in de emigratiegolf vanuit Nederland. “De Zeeuwen hebben daardoor een wezenlijke bijdrage geleverd aan de Nederlands-Amerikaanse identiteit. Een Zeeuws-Amerikaanse cultuur is echter nooit ontstaan.”

De redenen dat de Zeeuwen vertrokken naar de Verenigde Staten waren de buitengewoon slechte landbouwoogsten, de lage graanprijzen en de enorme grote gezinnen in die tijd. Daarbij kwam het probleem van de aanvoer van goedkoop graan uit Amerika naar Nederland. Krabbendam: “Het was een vicieuze cirkel. De mensen gingen naar Amerika omdat ze hier arm waren en de hoop hadden daar brood op de plank te krijgen. Maar de reden dat ze arm waren wás de aanvoer van graan uit Amerika. Van de eerste lichting die naar de VS was geëmigreerd, dus.”

Opvallend is dat het aandeel Zeeuwen tijdens de emigratiegolf na de Tweede Wereldoorlog vrijwel verwaarloosbaar is in vergelijking met het eind van de negentiende eeuw. Krabbendam: “Ze vertrokken wel uit Zeeland, maar hadden een beter alternatief: de Flevopolder. Door de Inundatie van Walcheren in 1944 en de Watersnoodramp in 1953 kregen ze voorrang bij de verdeling van gronden.”

Veel emigranten tijdens de eerste grote emigratiegolf kwamen terecht in de staten Iowa, Michigan, Wisconsin en Illinois. “Die streek was net ontgonnen. De rijken trokken naar Iowa. De Zeeuwen gingen naar de bosgebieden van Michigan, waar de grond veel goedkoper was. Want de Zeeuwen waren misschien niet zo arm als de Ieren, maar breed hadden ze het ook niet. De grond was er bijzonder vruchtbaar, maar belangrijk ‘nadeel’ waren toch wel de bossen. De bomen moesten stuk voor stuk gekapt worden.”

Kerken en predikanten hebben een voorname rol gespeeld in het ontstaan van de Nederlands-Amerikaanse identiteit. “De afgescheidenen gingen als eersten, omdat ze een hecht Nederlands netwerk vormden en ze de toekomst in Nederland, door hun godsdienstige bril, niet al te zonnig inzagen. Je moet je voorstellen dat zij toen nog niet konden overzien dat er een grondwetsherziening voor kerk, staat en maatschappij zou komen in 1848. En in Amerika waren de protestanten in alle nieuwe vestigingen welkom. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, zijn ze echt niet allemaal in geloofsgemeenschappen zoals de Mormonen terechtgekomen.”

Zeeuwse sporen zijn nog steeds te vinden in het Amerikaanse landschap.

Zo bestaan er plaatsen met de namen Zeeland, Middelburg en Oostburg. “Degene die het eerste aankwam, gaf de plek doorgaans een naam”, aldus Krabbendam. Ook namen de Zeeuwen hun expertise mee naar hun nieuwe vaderland. Zo is bekend dat tientallen Yersekenaren en ook Bruenaren neerstreken in het dorpje West Sayville op Long Island, aan de oostkust. Ze begonnen er oesterkwekerijen. “Bij Kalamazoo in Michigan, een moerasachtig gebied, is een levendige verbouw ontstaan van selderij. Die groente was ineens in de mode, maar voor de teelt is veel expertise en arbeidskracht nodig. Die hadden de Zeeuwen.”

De Walcherse familie Steketee stichtte het eerste warenhuis in Grand Rapids (Michigan). “Een soort van V&D. Tot een jaar of vijf geleden bestond die nog.”

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uit de PZC

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s