De mogelijkheden van pluriforme stamcellen

Niels Geijsen

Niels Geijsen

DIT ARTIKEL VERSCHEEN ZATERDAG 21 MAART IN DE BIJLAGE SPECTRUM VAN DE PZC
De in Meliskerke geboren en in Vlissingen opgegroeide Niels Geijsen is sinds een jaar of acht verbonden aan Harvard University in Boston, Massachussetts. Hij houdt zich als assistent-professor bezig met stamcel-onderzoek. Een actueel onderwerp, nu president Barack Obama vorige week de ban op overheidssubsidies voor stamcel-onderzoek heeft opgeheven.

Het was na zijn promotie in 2000 aan de Universiteit van Utrecht dat medisch bioloog Niels Geijsen naar Boston kwam. Geijsen, geboren in Meliskerke en opgegroeid in Vlissingen, was aangetrokken door de ‘wetenschappelijke speeltuin’ die op Harvard aanwezig was. Hij solliciteerde en werd aangenomen om post-doctoraal onderzoek te doen, gesponsord door het Koningin Wilhelmina Fonds. Toen hij klaar was kreeg hij een positie aangeboden als assistant-professor bij Harvard, een van de meest gerenommeerde universiteiten van de wereld. Dat lukt echt niet elke wetenschapper, maar Geijsen blijft er, als nuchtere Zeeuw, bescheiden onder. “Ik had het geluk dat mijn promotieonderzoek goed was verlopen.”


In Nederland bestaat overigens geen equivalent voor assistent-professor, maar qua taken komt de functie ongeveer overeen met hoogleraar. Harvard kent drie niveaus van professorschap: assistent, associate en full professor. In Nederland kennen ze maar één niveau.
In eerste instantie begon Geijsen met onderzoek naar vruchtbaarheidsproblemen. “Het gekke is dat als een koppel onvruchtbaar is, de vrouw altijd wordt behandeld. Of het probleem nu bij háár of bij hém ligt. Er is geen behandeling voor de man. Dus wilde ik op zoek naar de vraag: wat gaat er mis bij de mannelijke vruchtbaarheid”, vertelt Geijsen, in zijn kantoortje in het zwaarbewaakte laboratorium van het Richard B. Simches Building.
Het onderzoek bracht hem op een zijspoor: hij raakte geboeid door zogenaamde pluripotente stamcellen.“Pluripotente stamcellen kunnen in principe nog van alles worden: bloedcellen, leverstamcellen of spierstamcellen, bijvoorbeeld. Die functies kunnen we in het lab sturen. In theorie betekent dat als een patiënt leverschade heeft opgelopen, we van bijvoorbeeld een huidcel van de patiënt pluripotente stamcellen kunnen maken en daar maken we dan vervolgens weer een gezonde levercel van.”

De pluripotente stamcellen worden bewaard in een warmtekast.

De pluripotente stamcellen worden bewaard in een warmtekast.


De pluripotente stamcellen worden bewaard in een soort van warmtekast en moeten dagelijks gevoed worden met een mengsel van vitaminen en mineralen. Dat drukt nog wel eens op het privé-leven van Geijsen en zijn onderzoeksteam. “Ook op zaterdag en zondag moet er iemand de stamcellen komen voeden. Het werk staat dus nooit stil.”

Een curieus verschijnsel in het lab zijn de zebravisjes, die in diepblauwe zoutwater-aquariums leven. “Zebravisjes beschikken over de natuurlijke eigenschap om zich te herstellen bij hart- of nierschade”, verklaart Geijsen. “Een beschadigde menselijke nier kan zich niet herstellen. Bij schade vormt de nier littekenweefsel en die zit herstel in de weg. We bekijken nu of we de vorming van littekens kunnen voorkomen, zodat nierschade zich misschien kan herstellen. Daarvoor bestuderen we de zebravisjes.”
Sommige hart-, lever- of nierpatiënten die over Geijsens onderzoek horen, hebben direct hoopvolle verwachtingen voor de toekomst. “Maar die moet ik, helaas, teleurstellen. Zover is het zeker nog niet. We zijn nu vooral bezig om te kijken hoe we de pluripotente stamcellen zover kunnen krijgen dat ze daadwerkelijk een goed functionerende lever- hart- or spiercel maken.”

Harvard: kweekvijver voor presidenten

  • Harvard is een particuliere Amerikaanse universiteit in Cambridge (Massachusetts), die in 1636 is opgericht.
  • De Harvard Medical School is gevestigd in het medische district Longwood dichter bij het centrum van Boston, waar een aantal bekende gespecialiseerde ziekenhuizen liggen.
  • Harvard is een van de acht Ivy League universiteiten: ze behoren tot de meest prestigieuze scholen van de Verenigde Staten en zijn alle (behalve de Cornell-universiteit) gesticht tijdens de Amerikaanse kolonisatieperiode (1600-1800).
  • De Amerikaanse presidenten Theodore Roosevelt en Franklin D. Roosevelt, wiens voorouders waarschijnlijk uit Oud-Vossemeer in Tholen kwamen, studeerden aan Harvard. Harvard is een kweekvijver voor presidenten: ook John Adams, John Quincy Adams, Rutherford B. Hayes, George W. Bush en Barack Obama studeerden er.

Vrij baan voor stamcelonderzoek

Onderzoekers in Amerika slaakten vorige week een zucht van verlichting toen president Barack Obama aankondigde de ban op overheidssteun aan stamcelonderzoek op te heffen. Die was door voormalig president George W. Bush ingesteld uit religieus-ethische overwegingen.
“We mochten dus wel onderzoek uitvoeren. Het gebruik van overheidsgeld voor humaan embryonaal stamcelonderzoek was maar in heel beperkte mate mogelijk. In de praktijk was dat behoorlijk lastig, omdat veel apparatuur in dit gebouw wel door de overheid is gefinancierd. Dus ineens mochten we de printer niet meer gebruiken voor zaken gerelateerd aan het humane stamcelonderzoek en moesten we investeren in een privaat-gefinancierde nieuwe”, vertelt Vlissinger Niels Geijsen, als assistent-professor verbonden aan de Universiteit van Harvard in Massachussetts.
De opheffing van de ban betekent overigens niet dat onderzoekers nu overal zonder restricties hun werk kunnen uitvoeren. Sommige staten, met name daar waar een meerderheid Republikeins stemt, hebben deze week aangekondigd er alles aan te zullen doen om stamcelonderzoek tegen te houden. Ze vinden dat Obama te ver gaat en kondigen nieuwe wetten aan. “Als de regering iets fout doet, hebben de staten het recht om in te grijpen. Ik wil het ongeboren kind beschermen”, zo verklaarde politicus Mike Reynolds uit Oklahoma tegen persbureau Reuters.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uit de PZC

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s