‘Wij zijn Nederlandser dan de Nederlanders’

De winkelstraat van Zeeland, met de slogan Feel the Zeel op de vlaggen

De winkelstraat van Zeeland, met de slogan Feel the Zeel op de vlaggen

DIT ARTIKEL VERSCHEEN EERDER IN DE SPECTRUM-BIJLAGE  VAN DE PZC VAN ZATERDAG 2 MEI

De inwoners van Zeeland in het westen van Michigan in de Verenigde Staten houden het culturele erfgoed uit ‘the old country’ nog altijd in ere. Ze zijn trots op hun afkomst en laten overal zien waar ze vandaan komen. De overeenkomsten met vroegere vaderland zijn evident, maar toch is ‘Dutch’ niet altijd meer wat geboren en getogen Nederlanders er onder zouden verstaan.

Op de Amerikaanse sociale netwerksite Facebook circuleerde een week of wat geleden een quiz: ‘How Dutch are you?’ (Hoe Nederlands ben je?), die velen bij wijze van grap invulden. Het hilarische resultaat: alle Nederlanders die zich aan de vragenlijst onderwierpen scoorden ‘niet Nederlands’ of ‘bijna Nederlands’. ‘Je hebt misschien een paar vrienden wier achternamen met ‘Van’ beginnen en je zou waarschijnlijk wel Delfts blauw porselein herkennen of de smaak van zoute drop, maar het duurt nog wel even voordat je toe bent aan klompendansen’, was de nog meest bemoedigende eindconclusie voor de Nederlanders

Amerikanen uit Michigan echter, kregen bijna zonder uitzondering het stempel: ‘Nederlands’ of ‘zeer Nederlands’. Zij zouden achternamen hebben die beginnen met ‘Van’, hun grootouders zouden zeker nog ‘de oude taal’ machtig zijn. Ze zouden nooit schoenen kunnen vinden die groot genoeg zijn voor hun schoenmaat, hun verwarming altijd laag hebben en zuinig omspringen met elektriciteit nog voordat milieuvriendelijk een modewoord werd in het vocabulaire van de Amerikanen. Sommigen kregen wel het dringende advies eens hagelslag op hun brood te smeren, af en toe aan een bosje tulpen te ruiken (?) en een flesje Heineken te ontbottelen.

Het lag voor de hand dat de quiz door iemand uit het midden westen van de Verenigde Staten is bedacht. Vragen als: ‘op welke stand zet je ‘s winters de verwarming?’ en ‘wil je graag een chocoladeletter in je sok van de kerstman?’ deden al zoiets vermoeden. Het midden westen is de streek waar vele Nederlanders in de loop der eeuwen zijn neergestreken. Plaatsjes als Vriesland, Holland, Drenthe, Overisel, Graafschap en Zeeland herinneren aan de oorsprong van de bevolking. Telefoonboeken uit de streek staan vol met namen als Oggel, Vanderveer, Den Herder, Dekker, Van Koevering, Boeve, Janssen en De Pree. Molens en tuinkabouters sieren de perfect onderhouden gazonnetjes in de tuinen en langs de doorgaande wegen staan ‘Dutch villages’  (‘Nederlandse dorpen’), openluchtmusea met replica’s van typische Nederlandse huizen. Oude bordjes met straatnamen als Koninginsweg lijken er zo uit een Nederlandse stad te zijn weggerukt. De grachten en hun bruggetjes zijn perfect nagebouwd. De souvenirwinkels verkopen Delftsblauw porselein en klompen in alle kleuren en maten. Het stadje Holland heeft zelfs een originele molen uit Nederland laten verschepen.

De bewoners van West-Michigan zijn trots op hun afkomst en verbloemen dat, dat is dan weer heel Amerikaans, op geen enkele manier. Er is een grote dorst naar alles was met het ‘oude land’ te maken heeft. „Wij zijn Nederlandser dan de Nederlanders”, zegt burgemeester Les Hoogland van Zeeland, terwijl hij met onverholen trots zijn stadje laat zien.

Zeeland is gesticht onder leiding van dominee Cornelis van der Meulen uit Goes, de rijke landbouwer Jannes van de Luijster en aannemer Jan Steketee uit Borssele. In 1847 vertrokken ze met 457 emigranten naar Amerika. „Het was een sociaal, economische en godsdienstig gemotiveerde groeps-emigratie”, legt een ‘Zeelander’ in zijn ouwe moerstaal uit, op een audiotape in het Dekker House in Zeeland. Het kleine erfgoedmuseum staat vol met voorwerpen uit ‘het oude land’: sieraden van bloedkoraal, zilveren Zeeuwse knopen, Zeeuwse dracht, klompen, plattegronden, scheepskoffers en foto’s van weleer. Ook kunnen bezoekers er het interieur van de eerste bank bewonderen, in 1878 opgericht door Jacob den Herder uit Borsele.

„Op 1 februari 1847 richtte de afgescheidene dominee Van der Meulen samen met vijf anderen de Zeeuwse Vereniging ter Verhuizing naar de Verenigde Staten van Amerika op. Ze behoorden tot de Afgescheidenen en wilden de moderne invloed van de staatskerk ontvluchten. In totaal ging 457 emigranten aan boord van drie schepen. Twee vertrokken vanaf Antwerpen, één vanuit Rotterdam. Ze waren met teveel om op één schip te passen”, zo gaat de verteller verder in een Nederlands dat wat gedateerd aan doet. Hij verhaalt over de rijke herenboer Jannes van de Luyster, die de reis en proviand voor 77 armen financiert. En over de pech die dominee Van der Meulen had nog vóórdat ze het land hadden verlaten. „In Hellevoetsluis stierven twintig kinderen en één vrouw aan de mazelen. ”

Van de Luijster kocht 680 acres land (272 hectare) midden in het oerwoud, waarvan 80 acre werd gereserveerd voor de bouw van de dorpskom. Hij beschikte na verkoop van zijn eigendommen over een budget van ruim 40.000 gulden, dat hij belangeloos uitleende aan mede-emigranten om land te kunnen kopen. „Aanvankelijk wilden de stichters hun gemeenschap Brothertown noemen, maar uiteindelijk vonden ze Zeeland een betere naamskeuze.” Ze hakten bomen om voor de bouw van blokhutten en het vrijmaken van landbouwgrond. De eerste kerk was een blokhut van tien bij twintig meter, die ook werd gebruikt als school en vergaderzaal. „De eerste jaren waren moeilijk. Het waren zware winters en de sterftecijfers lagen hoog.”

Zeeuwse sporen zijn hier niet slechts in het museum te vinden. Dekker’s Jewelry Store aan Main Place, dé winkelstraat van Zeeland, is daar een voorbeeld van. De juwelierszaak die in 1882 door Dignus Dekker is opgericht stond oorspronkelijk in Goes, zo meldt het informatiebordje aan de gevel, geplaatst door Zeeland Historical Society. Op de keurig onderhouden begraafplaats zijn de graven van de Zeeuwse stichters Cornelis van der Meulen en Jannes van de Luyster een trekpleister voor Nederlandse toeristen. In de supermarkten verkopen ze Bareman’s melk uit buurstadje Holland (Michigan). Dat moet haast wel het bedrijf van een Zeeuws-Vlaamse emigrant of een van zijn afstammelingen zijn.

Dutch Dancers

Dutch Dancers

Op Zeeland High School, een van de twee middelbare scholen in Zeeland, wordt twee keer per week het vak ‘Dutch Dance’ gegeven. Het is niet verplicht, maar desondanks werken 168 (!) meiden elke les weer vol enthousiasme aan een klompendanschoreografie, die tijdens het jaarlijkse Tulip Time Festival begin mei in Holland (Michigan) wordt uitgevoerd. Een van de lessen begint zelfs om 6 uur (!) in de ochtend. „De meeste meisjes doen nog andere sporten. Als het ‘s middags was, zouden ze het dansen niet kunnen combineren”, verklaart docente Nicole Prins.

Bij de optredens moeten de Dutch Dancers een Nederlands boerenkostuum dragen. Het maakt niet uit van welke regio, maar zomaar een patroontje uit een willekeurige winkel is uit den boze. „Je moet het door iemand laten naaien die nog over de oude patronen beschikt”, legt Sabina de Witt-Otteman uit, wier grootvader een Dingeman was. Ze heeft in haar high school-jaren een Zeeuws kostuum laten aanmeten, dat ze graag showt voor de Zeeuwse krant. Ondanks alle eisen moeten de kostuums door de loop der jaren zijn veranderd van snit en van kleur. De kleuren van de Amerikanen zijn veel vrolijker dan de klederdracht die de leden van Ons Boeregoed aantrekt op de braderieën.

Sabina de Witte-Otteman showt haar Zeeuwse danskostuum

Sabina de Witte-Otteman showt haar Zeeuwse danskostuum

In Elmstreet huist het redactiekantoortje en de drukkerij van The Zeeland Record, een weekblad dat al vier generaties in handen van de familie Van Koevering is. Opgericht in 1893, lijkt het alsof hier in 115 jaar maar weinig is veranderd. Het ruikt er ouderwets naar drukinkt. Alleen de computers verraden dat hier de moderne tijden zijn aangebroken. Maar op internet zit The Zeeland Record niet. „Onnodig en teveel werk”, vindt de journalist.

Van Koevering klinkt als een Zeeuwse naam, maar Kurt durft dat niet te bevestigen. „Wat ik weet is dat mijn voorouders Hugenoten waren die in 1847 naar Nederland emigreerden. Ze waren zilversmeden en behoorden tot het huis van Couver. Helaas heb ik geen tijd voor stamboomonderzoek.”

De lezers van The Zeeland Record leven in een welvarend stadje, dat zelfs nu de economische crisis hard in Michigan heeft toegeslagen weet te overleven. „We hebben bijna zesduizend inwoners, maar bieden werkgelegenheid voor een drievoud daarvan. Ze komen van Grand Rapids om hier te werken. Er zijn veel kleine familiebedrijven. Zeelanders zijn toegewijd aan de gemeenschap, iedereen kent iedereen. Dat geeft vertrouwen. Niet voor niets hebben drie nieuwe bedrijven zich net gevestigd in de winkelstraat”, aldus Van Koevering.

Op de redactie van The Zeeland Record ruikt het nog ouderwets naar drukinkt.

Op de redactie van The Zeeland Record ruikt het nog ouderwets naar drukinkt.

Burgemeester Les Hoogland en zijn vrouw Vivian houden de relatie met ‘ the old country’ warm. Eens in de twee jaar vliegen ze over om in Middelburg de uitreiking van de Four Freedoms Award bij te wonen. Ze kennen het Zeeuwse platteland, de steden en de stranden. „We filosoferen er wel eens over wat de Zeeuwen juist naar hier moet hebben getrokken”, zegt Vivian. „Dan zitten we bij zonsondergang op het strand van Lake Michigan. Je mist het zoute water, maar verder lijken de stranden net de Zeeuwse kust.”

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uit de PZC

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s