Niemand in Amerika wist van het eerste gezinnetje

Molen De Hoop in Wolphaartsdijk, met <CJ4>links</CJ> de twee kinderen Dingenis en Saartje uit het huwelijk van Willem van Strien en Sara de Jager. reproductie Ronald den Dekker

Molen De Hoop in Wolphaartsdijk, met links de twee kinderen Dingenis en Saartje uit het huwelijk van Willem van Strien en Sara de Jager. reproductie Ronald den Dekker

DIT ARTIKEL IS EERDER GEPUBLICEERD IN DE PZC-BIJLAGE SPECTRUM VAN ZATERDAG 13 JUNI

 

Molenaar Willem van Strien (1884-1966) uit Wolphaartsdijk emigreerde in 1920 naar de regio Wayne County in het noorden van de Amerikaanse staat New York en stichtte er een gezin met drie kinderen. Nooit vertelde hij hen over zijn verleden in Zeeland, zijn eerdere emigratie naar Canada of zijn eerste vrouw en dochtertje, die hij achterliet.

Het is 1993. De Amerikaanse Jeri Becker doet in haar vrije tijd uitgebreid onderzoek naar het verleden van haar voorouders. Zowel haar vaders als moeders familie komt oorspronkelijk uit Zeeland, weet ze: haar moeder is een Van Strien, haar vader een Longrod (Langeraad). Becker is een echte graver, die consciëntieus alle documentatie over haar voorvaderen tegen het licht houdt. „Omdat ik het zo interessant vind”, vertelt ze. „En om mezelf te leren kennen.”

Op een zekere zondagmorgen zit ze tot haar ellebogen in de archieven van de Mormonen Kerk. En zo stuit ze ineens op een document dat haar leven, en dat van haar familie, voorgoed verandert. Ze heeft een akte in handen die zwart-op-wit bewijst dat haar grootmoeder, Maria Broekhuizen, niet de eerste, maar de tweede vrouw is van haar grootvader Willem van Strien. „Ik wílde het niet geloven, maar ik kon er niet omheen. Hij is eerder getrouwd geweest met Sally of Sara de Jager, geboren in 1882 in Wolphaartsdijk. Ze hadden twee kinderen, Dingenis of Dennis en Saartje of Sally. Het jongetje is op zevenjarige leeftijd gestorven, het meisje is in 1915 meegegaan naar Canada.”

Het nieuws brengt een schok teweeg in de familie Van Strien. Niemand van de familie in Amerika, behalve Willems tweede vrouw, weet van het bestaan van het eerste gezinnetje. Er heerst boosheid en ongeloof. „Mijn vader, Dennis van Strien, wilde zijn halfzus niet eens ontmoeten”, weet Jeri’s neef, die ook Dennis van Strien heet, nog.

Jeri is nog altijd geëmotioneerd als ze over haar grootvader vertelt. „Het kwam er op neer dat ik tegen mijn familie zei: grootvader heeft tegen ons gelógen. Ik was er zó kwaad over.” Ze herinnert zich haar grootvader als een slechte prater, die nauwelijks in staat was een emotionele band met zijn kinderen op te bouwen. „Hij praatte tegen kóeien!”, roept ze uit. Een man ook die het niet redde in Amerika. In Wolphaartsdijk was Willem van Strien molenaar, bakker en schipper. Álles kreeg hij voor elkaar. Als hij niet tevreden was over de kwaliteit van de bakkers uit de omgeving, zorgde hij zelf wel voor de installatie van een hete-lucht- oven, vlak bij de molen. „Het was voor die tijd de modernste oven van heel Zeeland”, zegt de huidige molenaar van De Hoop in Wolphaartsdijk, Ko de Visser. Ook beschikte hij over zijn eigen schip voor het vervoer van zijn producten. In meerdere opzichten belichaamde Van Strien het archetype van de avonturier.

In Amerika werd hij gedwongen van de landbouw te leven. Jeri: „Maar dat lukte niet, hij wás geen boer, hij wist veel te

Willem van Strien (1884-1966) en zijn tweede vrouw Maria Broekhuizen (1893-1961). reproductie Ronald den Dekker

Willem van Strien (1884-1966) en zijn tweede vrouw Maria Broekhuizen (1893-1961). reproductie Ronald den Dekker

 weinig af van grond bewerken. En dus waren mijn grootouders arm. Dat wisten ze in Nederland niet, want in brieven was hij niet oprecht. Hij schreef dat het hier heel goed met hem ging.” Jeri wil met eigen ogen zien hoe haar grootvaders leven er uit moet hebben gezien en reist af naar Wolphaartsdijk. „Ik realiseer me nu hoe hard zijn leven moet zijn geweest. Ik ben toch dankbaar voor de keuzes die hij in zijn leven heeft gemaakt. Anders was ik er niet eens geweest.”

Ze ontdekt dat de dochter, Saartje, nog in leven is en nu in het plaatsje Newark in Wayne County woont, niet ver van de plek waar de hele familie Van Strien woont. „Mijn grootvader en zijn eerste vrouw vestigden zich in Langdon, een plaatsje bij Calgary in Canada. Wat hij er precies deed voor beroep, weet ik niet. Ik ben er met mijn man Lou naartoe gereden. Het is één grote, vlakke prairie en je kunt de Rocky Mountains in de verte zien liggen, dus mogelijk was hij boer. Hij liet Sara en hun dochtertje in 1919 achter, kwam terug naar Nederland en emigreerde vervolgens in 1920 naar de Verenigde Staten met een vrouw uit Hardinxveld-Giessendam: mijn grootmoeder. Ze trouwden in 1921 in Chicago. Het interessante is dat zijn eerste vrouw, Sara, hertrouwde en zich met haar nieuwe gezin hier in Wayne County vestigde.”

Jeri besluit haar grootvaders verzwegen dochter op te zoeken. De eerste ontmoeting was ‘kort, zoet en pijnlijk’, zo beschrijft ze, nog steeds emotioneel. „Toen ik haar zag, moest ik huilen. Het was een dag waarvan ik de betekenis nog steeds niet grijpen kan, zó ongelofelijk was het. Ze wilde me wel spreken, maar ze maakte duidelijk dat het ook de laatste ontmoeting zou zijn. ‘We zien elkaar terug in de hemel’, zei ze tegen me. Ze vertelde over wat ze zich nog herinnerde van vroeger: de lange treinreis en hoe moeilijk het was.”

Halfzusters Trudy enMary hebben tot haar dood nog geregeld contact gehad met Saartje, of Sally. „Zij en mijn moeder Trudy zijn zelfs vriendinnen geworden. We zijn er nooit achter gekomen wat er precies mis is gegaan tussen haar ouders, Willem en Sara. Op een gegeven moment besloot Willem zijn dochter Sally niet meer te zien. Dát is voor mij nog het verdrietigste van deze geschiedenis. Sally heeft al die tijd haar hoofd gepijnigd over het waarom. Ze wist niet dat wij het niet wisten. Ze dacht dat wij geen relatie met haar wilden. Gelukkig wist ze de laatste jaren van haar leven hoe de vork in de steel zat en heeft ze haar halfzusters leren kennen.”

Advertenties

1 reactie

Opgeslagen onder Uit de PZC

Een Reactie op “Niemand in Amerika wist van het eerste gezinnetje

  1. Pingback: Ansicht naar Zeeland «

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s